اين باره تأليف گرديده است و نخستين كتابى است كه از يونانى در روزگار ابو جعفر منصور به زبان عربى ترجمه شده و در دسترس مسلمانان قرار گرفته است . و نسخ آن بر حسب مترجمان گوناگون با هم تفاوت دارد . از آن جمله نسخه‌اى ترجمهء حنين بن اسحاق و ديگرى ترجمهء ثابت بن قره و يكى هم ترجمهء يوسف بن حجاج است . و اين كتاب بر 15 مقاله مشتمل است بدينسان : چهار مقاله دربارهء سطوح . و يكى در مقادير متناسب و ديگرى در نسبت‌هاى سطوح به يكديگر و سه مقاله در عدد و مقالهء دهم در مقادير منطق و قواى مقادير مزبور [ 1 ] و بعبارت ديگر دربارهء جذرها است . و پنج مقاله دربارهء مجسمات . اين كتاب را بارها مختصر كرده‌اند چنان كه ابن سينا در تعاليم شفا به اين منظور همت گماشته و قسمت جداگانه‌اى از كتاب شفا را بدان اختصاص داده است . همچنين ابن الصلت آن را در كتاب الاقتصار خلاصه كرده و ديگران نيز بتلخيص آن پرداخته‌اند و گروه ديگرى هم شرحهاى بسيار بر آن نوشته‌اند و كتاب مزبور بطور مطلق مبدأ علوم هندسى است . و بايد دانست كه هندسه بخوانندهء آن سود فراوان مىبخشد خرد وى را تابناك و انديشهء او را مستقيم و راست مىكند ، زيرا كليهء براهين آن از لحاظ ترتيب و انتظام آشكار و روشن است و به هيچ رو به قياس‌هاى آن غلط راه نمىيابد از اين رو كه قواعد و اصول آن مرتب و منظم است و در نتيجهء ممارست در آن دانش ، انديشه از لغزش و خطا دور مىشود و عقل تمرين كنندهء آن به همان شيوه با نظم و ترتيب پرورش مييابد . و گويند بر سر در خانهء افلاطون اين جمله نوشته بوده است : « هر كه دانندهء هندسه نيست نبايد بدين خانه وارد شود . »

--> [ 1 - ) ] در بيشتر چاپها كلمهء منطق ( بضم م ) را منطق ( بفتح م ) ضبط كرده‌اند . و به همين سبب دسلان مقادير منطق در برابر اصم را به itesXationnelles ( مقادير عقلى يا منطقى ) ترجمه كرده است ، ولى در نسخهء خطى « ينى جامع » مخصوصا « منطق » بفتح ( ط ) و ضم ميم ضبط شده است و بنابر اين ترجمهء صحيح منطق در برابر اصم بضم ميم است .